নেপালত আকস্মিক বানৰ (Sudden flood in Nepal) ফলত উদ্ধাৰ হোৱা মৃতদেহৰ সংখ্যাই ইতিমধ্যে ৪০০ অতিক্ৰম কৰিছে। কাঠমাণ্ডু পোষ্টৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি আৰক্ষীয়ে এই পৰ্যন্ত ৪৬৯ জন লোকৰ মৃত্যু (469 people died) হোৱা বুলি নিশ্চিত কৰিছে। নেপালৰ ৮ খন জিলাৰ পৰা উদ্ধাৰ হৈছে মৃতদেহ। বোকা, খহনীয়া আৰু অন্যান্য ধ্বংসাৱশেষ আঁতৰাই উদ্ধাৰ অভিযান অব্যাহত (Rescue operation continues) আছে। জীৱিত লোকৰ সন্ধান অব্যাহত আছে। ইফালে পুনৰ আকস্মিক বানৰ আশংকাৰ সৃষ্টি হৈছে হিমালয়ৰ নদী উপত্যকাত।
বুধবাৰে পুৱা নেপালৰ ৰসুৱা জিলাৰ ভোটে কোশী নদীত এক আকস্মিক বানৰ সৃষ্টি হয়। পাহাৰৰ প্ৰায় ২০০০ ফুট উচ্চতাৰ পৰা বোকা মিহলি নদীখনৰ পানীৰ ধল নামি আহে। গাঁৱৰ পিছত গাঁও, ঘৰ, ৰাস্তা, দলং সেই সোঁতে খেৰৰ দৰে উটুৱাই লৈ যায়। দুমহলীয়া ঘৰবোৰো বোকাৰ স্তূপত আবদ্ধ হৈ পৰে। এতিয়াও সন্ধানহীন হৈ আছে আঠশৰো অধিক লোক। নিৰুদ্দেশ হোৱা লোকসকলৰ ভিতৰত আছে প্ৰায় ৩০০ ভাৰতীয়। ফলত মৃতকৰ সংখ্যা আৰু বৃদ্ধি পাব পাৰে বুলি আশংকা কৰা হৈছে। ভাৰতৰ পৰা বহু পৰ্যটক নেপাললৈ গৈছিল। গন্তব্যস্থান আছিল কৈলাস-মানসৰোবৰ। ট্ৰেভেল এজেন্সীৰ উদ্যোগত কলকাতাৰ পৰা ৩২ জনীয়া এটা দল নেপাললৈ গৈছিল। ডেৰ দিনৰ পাছতো তেওঁলোকৰ কোনো এজনৰ লগত যোগাযোগ কৰিব পৰা হোৱা নাই। শেষৰটো উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, তেওঁলোক ইমিগ্ৰেচন কাৰ্যালয়ত আছিল, য’ত বান আহিছিল। তদুপৰি এই দুৰ্যোগৰ বাবে নেপালত আবদ্ধ হৈ আছে বহু পৰ্যটক। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালবোৰ তেওঁলোকৰ বাবে চিন্তিত। ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে বুধবাৰে নেপালৰ কাষত থিয় দিয়াৰ বাৰ্তা দিয়ে। নেপালৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী বলেন্দ্ৰ শ্বাহৰ সৈতেও তেওঁ বাৰ্তালাপ কৰে।
পুনৰ বানৰ আশংকা?
নেপালৰ বান পূৰ্বাভাস বিভাগে পুৱাতে কয় যে এই মুহূৰ্তত নতুনকৈ বানৰ কোনো সম্ভাৱনা নাই। কিন্তু বৰষুণৰ বাবে নদীখনৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি পাব পাৰে। কিন্তু দুৰ্যোগৰ আশংকা সম্পূৰ্ণৰূপে নুই কৰিব নোৱাৰি। কাৰণ নেপাল আৰু তিব্বতৰ সীমান্তত হোৱা ভূমিস্খলনে চোচেন খোলা আৰু পুৰেপু ছাংপো নদীৰ গতিপথ বন্ধ কৰি দিছে। ফলত নিশাটোৰ ভিতৰতে তাত এটা বিশাল হ্ৰদৰ সৃষ্টি হৈছে। বৃহস্পতিবাৰে চীনে সকীয়াই দিছে যে জমা হোৱা পানীৰ চাপত হঠাতে শিল আৰু মাটিৰ স্তূপৰ ‘অৱৰোধ’ ভাঙিলে নতুন বানৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। কোৱা হৈছে যে আগন্তুক তিনিদিনত নতুনকৈ গঠিত হ্ৰদটোত ৩০ লাখ ঘনমিটাৰ পানী জমা হ’ব পাৰে। এই বিপুল পৰিমাণৰ পানীৰ চাপত শিল-মাটিৰ বাধা ভাঙিলে মাৰাত্মক পানীৰ সোঁতৰ আশংকা আছে।
কিয় নেপালত বাৰে বাৰে দুৰ্যোগ ঘটে?
নেপালত বাৰম্বাৰ হোৱা দুৰ্যোগৰ বাবে বিশেষজ্ঞসকলে নেপালৰ ভৌগোলিক অৱস্থানক দোষাৰোপ কৰে। ভাৰতীয় আৰু ইউৰেছিয়ান প্লেটৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত নেপালৰ ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ বাবেই ভূমিকম্পৰ প্ৰৱণতা থাকে। এই প্লেট দুখনৰ মাজত অহৰহ সংঘৰ্ষ হৈ থাকে। প্ৰতি বছৰে ভাৰতীয় প্লেটখন ইউৰেছিয়ান প্লেটৰ তলৰ ফালে গড়ে ৫ চেণ্টিমিটাৰ গতি কৰি আছে। নেপালত বিশ্বৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বত মাউণ্ট এভাৰেষ্ট অৱস্থিত। হিমালয় বিশ্বৰ অন্যতম কনিষ্ঠ পৰ্বতমালা। ইয়াৰ ভূতাত্ত্বিক গঠন এতিয়াও সম্পূৰ্ণ হোৱা নাই। প্লেট দুখনৰ সংঘৰ্ষৰ ফলত হিমালয় এতিয়াও ওখ হৈ আছে, এই উত্থানৰ হাৰ অঞ্চলভেদে বেলেগ বেলেগ। প্লেট দুখনৰ ঘৰ্ষণৰ বাবে প্ৰতি বছৰে এভাৰেষ্টৰ উচ্চতা ৫ মিলিমিটাৰ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিছে। ফলত খোলাটোত বিশাল টেকটনিক চাপ জমা হয়। যেতিয়া সেই চাপটো হঠাতে খোলাৰ শিলৰ স্তৰৰ ফাট এটাৰ কাষেৰে মুক্ত হয়, তেতিয়া ভূমিকম্প হয়। সেই শক্তি ভূমিকম্পৰ ফলত নিৰ্গত হয়।
চীনৰ তথ্য গোপন ?
নেপালৰ ভোটেকোশী নদীত সংঘটিত দুৰ্যোগৰ পিছত চীনৰ প্ৰতি আঙুলি টোঁৱাইছে একাংশ লোকে। তেওঁলোকে দাবী কৰে যে যেতিয়া আকস্মিক বানে ৰাসুৱাগৰী-গিৰং ক্ৰছিং আৰু গিৰং বন্দৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল তেতিয়াই তেওঁলোকে নেপালক অৱগত কৰা উচিত আছিল। তেতিয়া নিম্নভূমি অঞ্চলৰ বাসিন্দাসকলক খালী কৰিব পৰা গ’লহেঁতেন। বহুতৰে জীৱন ৰক্ষা কৰিব পৰা গ’লহেঁতেন। বৃহস্পতিবাৰে এই বিতৰ্কত চীনে মুখ খোলে। নেপালত থকা চীনৰ দূতাবাসে কয়, “চীনা পক্ষৰ দুৰ্যোগৰ বাবে নেপালৰ এই ক্ষতি হৈছে বুলি কৰা দাবী মিছা। ২৬ আগষ্টত নেপালৰ ফালে ভূমিকম্প বা ভূমিকম্পৰ দৰে হিমবাহৰ স্খলন ঘটিছিল। বোকাৰ খহনীয়া হৈছিল। ইয়াৰ বাবে নেপাল আৰু চীন উভয়ৰে ৰাসুৱাগৰী-গিৰং সীমান্ত অঞ্চলত বহু লোক নিৰুদ্দেশ হৈছে। সেয়েহে দ্বোষাৰোপ কৰি কোনো লাভ নাই। সহযোগিতাই জীৱন ৰক্ষা কৰিব।”
