প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী (Narendra Modi)য়ে দেশবাসীক এবছৰৰ বাবে সোণ ক্ৰয় ৰোধ (Gold purchase prohibition) কৰিবলৈ কয়। তেওঁ জনসাধাৰণক দেশৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ (Foreign currency) মজুত (forex) ৰক্ষা কৰিবলৈ কয়। কিন্তু কিয় এই পদক্ষেপ ল’লে প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে? বিষয়টোৰ সৈতে পৰিচিত সূত্ৰই জনোৱা মতে, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতিত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ পৰা সোণ আমদানি কৰি ধন সঞ্চয়ৰ চেষ্টা চলাইছে। এপ্ৰিল মাহৰ শেষ সপ্তাহত (১ মে’ পৰ্যন্ত) ভাৰতৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুত ৭.৭৯৪ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ হ্ৰাস পাইছে, যিটো ভাৰতীয় মুদ্ৰাত প্ৰায় ৭৪ হাজাৰ কোটি টকা। ফলত দেশৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুত এতিয়া ৬৯,০৬৯ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ হৈছেগৈ, যিটো ভাৰতীয় মুদ্ৰাত প্ৰায় ৬৫ লাখ ২৪ হাজাৰ কোটি টকা।
পশ্চিম এছিয়াত সংঘাতৰ মাজতে বৃদ্ধি পাইছে তেলৰ মূল্য। আমদানিৰ খৰচো বৃদ্ধি পাইছে। আমদানি-ৰপ্তানি ব্যৱস্থাত অস্থিৰতা দেখা গৈছে। সোণ আমদানিৰ খৰচো বৃদ্ধি পাইছে। ফলত ভাৰতৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুতৰ ওপৰত হেঁচা পৰিছে। এই পৰিবেশত প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে এবছৰৰ বাবে দেশবাসীক সোণ ক্ৰয় কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছে।
ভাৰতৰ বাবে সোণ গুৰুত্বপূৰ্ণ কিয়?
বিশ্বৰ সৰ্বাধিক সোণ ক্ৰেতা হৈছে ভাৰত। প্ৰতি বছৰে দেশৰ জনসাধাৰণে ৭০০ৰ পৰা ৮০০ টন সোণ ক্ৰয় কৰে। কিন্তু দেশত মাত্ৰ একৰ পৰা দুই টন সোণহে পোৱা যায়। অৰ্থাৎ তেওঁলোকে প্ৰয়োজনীয় সোণৰ ৯০ শতাংশ বিদেশৰ পৰা আমদানি কৰিব লাগে। ইমান সোণ আমদানি হ’লেও ইয়াৰ প্ৰভাৱে দেশৰ ঔদ্যোগিক উৎপাদনত কোনো প্ৰভাৱ পেলোৱা নাই। ইয়াৰ বিপৰীতে সোণ আমদানি কৰাত বৃহৎ পৰিমাণৰ বিদেশী মুদ্ৰা ব্যয় কৰা হয়।
২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতে ৭২ বিলিয়ন ডলাৰৰ সোণ আমদানি কৰিছিল। ই ভাৰতীয় মুদ্ৰাত প্ৰায় ৬ লাখ কোটি টকা। ২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত ৫৮ বিলিয়ন ডলাৰ আছিল, যিটো ভাৰতীয় মুদ্ৰাত প্ৰায় ৪ লাখ ৮৭ হাজাৰ কোটি টকা। উক্ত বছৰৰ পৰা যোৱা বছৰলৈ সোণৰ আমদানি ২৪ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে। ভাৰতে বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ পৰা আমদানি কৰা সকলো সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ৯ শতাংশই সোণ। বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ পৰা সৰ্বাধিক আমদানিকাৰক হৈছে খাৰুৱা তেল। ইয়াৰ পিছত সোণ। এতিয়া শুল্ক আৰু লেভিসহ ৬ শতাংশ আমদানি কৰ হৈছে।
মোদীৰ অনুৰোধ, ঘৰত যিয়েই অনুষ্ঠান নহওক কিয়, আগন্তুক এবছৰলৈ কোনো সোণৰ গহনা কিনিব নালাগে। প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে কয়, “সোণ কিনিলে বহু বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ খৰচ হয়। এসময়ত সংকট বা যুদ্ধৰ পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হ’লে মানুহে দেশৰ স্বাৰ্থত সোণ দান কৰিছিল। এতিয়া দান দিয়াৰ প্ৰয়োজন নাই। কিন্তু এবছৰৰ বাবে ঘৰত যি অনুষ্ঠান নহওক কিয়, আমি সোণৰ গহনা কিনিব নালাগে, আমি দেশৰ স্বাৰ্থত এই সংকল্প ল’ব লাগিব। আমি সোণ ক্ৰয় নকৰি বৈদেশিক মুদ্ৰা বচাব লাগিব।”
পশ্চিম এছিয়াত সংঘাতৰ মাজতে মোদীয়ে দেশবাসীক কৰা এই অনুৰোধক ‘উল্লেখযোগ্য’ বুলি বিবেচিত হৈছে। অস্থিৰতাৰ বাবে সমগ্ৰ বিশ্বতে তেলৰ মূল্যবৃদ্ধি পাইছে। ফলত ভাৰতৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুতৰ ওপৰত হেঁচা পৰিছে। সূত্ৰ মতে, এই পৰিৱেশত নীতি নিৰ্ধাৰকসকলৰ এটা অংশই অনুভৱ কৰে যে বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ পৰা কম অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰী সোণ আমদানি কৰাত বাধা দিয়াটো প্ৰয়োজনীয়। তেতিয়া দেশৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুতৰ ওপৰত হেঁচা কিছু পৰিমাণে কমি যাব। কাৰণ দেশৰ মানুহে বিয়াৰ পৰা যিকোনো অনুষ্ঠানলৈকে যিকোনো অনুষ্ঠানৰ বাবে সোণ ক্ৰয় কৰে। ইয়াক হ্ৰাস কৰিলে দেশৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ মজুত কম হ’ব।
এইটো প্ৰাসংগিক যে মোদীয়ে দেশবাসীক এই কথা কৈ থকাৰ সময়তে ইতিমধ্যে দেশৰ সোণৰ আমদানি যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। ২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ভাৰতে বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ পৰা প্ৰায় ১০০ টন সোণ আমদানি কৰিছিল। ই ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৬৫-৬৬ টনলৈ হ্ৰাস পায়। ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ পৰাই ইৰাণৰ সৈতে আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলৰ মাজত সংঘাত আৰম্ভ হৈছে। মাৰ্চ মাহত ভাৰতৰ সোণৰ আমদানি ২০ৰ পৰা ২২ টনলৈ হ্ৰাস পাইছিল। এপ্ৰিল মাহত ভাৰতে ১৫ টন সোণ আমদানি কৰিছিল। মহামাৰীৰ সময়ৰ বাদে ভাৰতৰ সোণৰ আমদানি বিগত ৩০ বছৰত ইমান হ্ৰাস পোৱা নাই।
