সৰ্বসন্মতিক্ৰমে জাৰি কৰা হৈছে এছআইআৰ (SIR) গাইডলাইন। অৰ্থাৎ দুই নিৰ্বাচন আয়ুক্ত সুখবীৰ সিং সান্ধু, বিবেক যোশী আৰু মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত জ্ঞানেশ কুমাৰৰ সৰ্বসন্মতিক্ৰমে দিয়া সিদ্ধান্ত অনুসৰি গাইডলাইন জাৰি কৰা হৈছে। সোমবাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ত দাখিল কৰা শপতনামাত এই কথা উল্লেখ কৰে নিৰ্বাচন আয়োগে। ইয়াৰ উপৰি তিনিওজনৰ সৰ্বসন্মতিক্ৰমে শপতনামা দাখিলৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা হৈছে।
শেহতীয়াকৈ ‘দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ’ত প্ৰকাশিত এক বাতৰিয়ে সমগ্ৰ দেশতে চাঞ্চল্যৰ সৃষ্টি কৰিছে। প্ৰতিবেদনত নিৰ্বাচন আয়ুক্ত দুগৰাকী সুখবীৰ আৰু বিবেকৰ কেইবাটাও টোকা উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত আয়োগৰ এছআইআৰ প্ৰক্ৰিয়াক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন হোৱা বুলি দাবী কৰা হৈছে। এই বিতৰ্কৰ মাজতে আয়োগৰ কাম-কাজ আৰু এছআইআৰ প্ৰক্ৰিয়া সন্দৰ্ভত উচ্চতম ন্যায়ালয়ত গোচৰ ৰুজু কৰা হয়। সমাজকৰ্মী ৰাকেশ কুমাৰ সিঙে দাখিল কৰা গোচৰৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এইবাৰ আদালতত শপতনামা দাখিল কৰিছে আয়োগে।
উচ্চতম ন্যায়ালয়ত দাখিল কৰা শপতনামাত আয়োগে দাবী কৰিছে, “২০২৫ চনৰ ২৪ জুনৰ পৰা এছআইআৰৰ ওপৰত জাৰি কৰা তিনিটা নিৰ্দেশনা আৰু তাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৭ অক্টোবৰ আৰু ২০২৬ চনৰ ১৪ মে’ত জাৰি কৰা নিৰ্দেশ আয়োগৰ সৰ্বসন্মতিক্ৰমে লোৱা সিদ্ধান্তৰ ভিত্তিত জাৰি কৰা হৈছে।”
ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, আয়ুক্ত দুগৰাকীয়ে আভ্যন্তৰীণ পদ্ধতি আৰু তেওঁৰ আচৰণৰ উপ-নিৰ্বাচন আয়ুক্ত মনীষ গাৰ্গৰ নিৰ্দেশ সন্দৰ্ভত কেবিনেট সচিব টিভি সোমানাথনলৈ পৃথকে পৃথকে পত্ৰ লিখিছিল– যিটো সত্য আয়োগে শপতনামাত অস্বীকাৰ কৰা নাই। অৱশ্যে ইয়াত লগতে কোৱা হৈছে যে দুয়োগৰাকী নিৰ্বাচন আয়ুক্তৰ “যৌথ নিৰ্দেশনা”ৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি উক্ত নিৰ্দেশনাসমূহ “কেতিয়াও কাৰ্যকৰী হোৱা নাছিল”।
এছআইআৰৰ সময়ত আয়োগৰ ‘ইচিনেট’ এপ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত ই আৰ অ’সকলে সমস্যাৰ সন্মুখীন হোৱা বুলিও অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল। এই সন্দৰ্ভত আয়োগে শপতনামাত প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিছে। ইয়াত কোৱা হৈছে যে ই আৰ অ’ৰ নিৰ্দেশনা অবিহনে কোনো ভোটাৰৰ নাম যোগ, কৰ্তন বা সলনি কৰিব নোৱাৰিব। ইচিনেটৰ কৰ্মচাৰীসকলে ই আৰ অ’সকলে যাতে কোনো বাধা নোহোৱাকৈ নিজৰ বিবেচনাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ কৰ্তব্য পালন কৰিব পাৰে তাৰ বাবে প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ।
শপতনামাত নতুন ভোটাৰক ভোটাৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে পূৰণ কৰিবলগীয়া ফৰ্ম ৬ক লৈ হোৱা বিতৰ্ককো আয়োগে স্পষ্ট কৰি দিছে। বিভিন্ন পক্ষই কৰা দাবীক ‘বিভ্ৰান্তিকৰ’ বুলি অভিহিত কৰিছে। আয়োগে কয় যে ফৰ্ম ৬ৰ সৈতে দাখিল কৰিবলগীয়া অতিৰিক্ত ঘোষণাপত্ৰখনহে সংশোধন কৰা হৈছে। এছআইআৰ প্ৰক্ৰিয়াত ‘মেপিং’ৰ উদ্দেশ্যে এই কাম কৰা হৈছে। আয়োগে স্পষ্ট কৰি দিছে যে কেৱল কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰেহে ফৰ্ম ৬ সংশোধন কৰিব পাৰে। অধিসূচনাত এই সংশোধনী কৰা হৈছে যাতে ভোটাৰ তালিকাত নাম অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচৰা ব্যক্তিজনে নিজৰ মতামত বা আপত্তি প্ৰকাশ কৰাৰ সময়ত পুনৰ কোনো নথি দাখিল কৰিব নালাগে। শপতনামাত আয়োগে কয় যে ফৰ্ম ৬ৰ সৈতে অতিৰিক্ত ঘোষণা কেৱল এছআইআৰৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। আন সময়ত ভোটাৰ তালিকা তৈয়াৰ বা উন্নীতকৰণৰ বাবে কেৱল ৬ নং ফৰ্মতহে জমা দিব লাগে।
তেওঁলোকৰ মতে, অতিৰিক্ত ঘোষণাপত্ৰখন ফৰ্ম ৬ৰ অংশ নহয়। এছআইআৰৰ সময়ত নতুন ভোটাৰ হিচাপে আপোনাৰ নাম তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’বলৈ ফৰ্ম ৬ৰ সৈতে জমা দিবলগীয়া নথিসমূহৰ ভিতৰত এই ঘোষণাপত্ৰখন অন্যতম। ইয়াৰ জৰিয়তে পূৰ্বৰ এছআইআৰৰ তথ্যৰ সৈতে জড়িত আবেদনকাৰীৰ তথ্য ‘মেপিং’ কৰা হয়। সেইবাবেই আবেদনকাৰীক নিজৰ বা তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ, বা ককাক-আইতাকৰ বিষয়ে তথ্য দিবলৈ কোৱা হৈছে। শপতনামাত আয়োগে যিকোনো নিৰ্দেশনা জাৰি কৰাৰ ক্ষেত্ৰত গ্ৰহণ কৰা পদ্ধতিৰ বিষয়েও ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। আয়োগে কয় যে কোনো সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পূৰ্বে যিকোনো বিষয়াৰ পৰামৰ্শ, পৰ্যবেক্ষণ বা মতামত বিবেচনা কৰা হয়। সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত নিৰ্বাচন আয়ুক্ত দুগৰাকী আৰু মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্তৰ ওচৰলৈ অহা মতামত বিবেচনা কৰা বুলিও তেওঁলোকে কয়। প্ৰতিটো বিষয় বিবেচনা কৰাৰ পিছতহে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু এনে নিৰ্দেশনা জাৰি কৰা হয়।
আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি, তেওঁলোকৰ বিভিন্ন বিভাগৰ পৰা অহা ফাইলসমূহ প্ৰথমে এজন নিৰ্বাচন আয়ুক্তলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত আন এজন নিৰ্বাচন আয়ুক্তই পৰীক্ষা কৰে। শেষত মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্তলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। আয়োগে অনুমোদন জনোৱা সিদ্ধান্তসমূহ সংশ্লিষ্ট ফাইলত সঠিকভাৱে লিপিবদ্ধ কৰা হয় আৰু তিনিওজন লোকে স্বাক্ষৰ কৰে। শেষত এই সিদ্ধান্ত অধিসূচনাৰ ৰূপত জাৰি কৰি আয়োগৰ সচিবালয়ৰ দ্বাৰা কাৰ্যকৰী কৰা হয়।
